{"id":2095,"date":"2024-03-04T01:44:41","date_gmt":"2024-03-03T20:44:41","guid":{"rendered":"https:\/\/yarat.uz\/?p=2095"},"modified":"2025-03-19T15:27:03","modified_gmt":"2025-03-19T10:27:03","slug":"qurilmani-telegram-bot-orqali-boshqarish-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarat.uz\/?p=2095","title":{"rendered":"Telegram bot orqali boshqarishga misol [18+]"},"content":{"rendered":"

Telegram bot haqida<\/strong><\/p>\n

Ma’lumki, Telegram – keng tarqalgan messenjerlardan biri. Undan kompyuter, deyarli har qanday brauzer va Android\/iOS qurilmalarida foydalanish mumkin. Ularning har bir turi uchun alohida Telegram versiyalari mavjud.<\/p>\n

Messenjerning muhim va qiziqarli funksiyalaridan biri – unda botlarni (harakatlarini dasturlar yordamida boshqarish mumkin bo’lgan sun’iy foydalanuvchilarni) yaratish mumkinligi hisoblanadi. Bunday bot foydalanuvchiga xat yozishi, yoki uning xatlarini o’qishi va javob qaytarishi, chatga tugmali menyularni yuborishi hamda boshqa vazifalarni bajarishi mumkin.<\/p>\n

Bizga tanish bo’lgan ESP8266\/ESP32 asosidagi plata va modullar bunday botlarni boshqarishi va ulardan ma’lunotlarni qabul qilishi mumkin. Bu Arduinochilar uchun katta imkoniyatlar yaratib beradi. Masalan, botlar yordamida Internet orqali datchiklar ma’lumotlarini olish, qurilmalarni boshqarish mutlaqo bepul amalga oshirilishi mumkin. Bunda, Telegram tarmog’ining api.telegram.org<\/a> serveri bulutli xizmat serveri vazifasini bajaradi.<\/p>\n

Bot yaratish<\/strong> va u bilan ishlash ko’pchilik uchun tanish bo’lsa-da, uni bir qator eslatib o’tamiz.<\/p>\n

Buning uchun uni ro’yxatdan o’tkazish zarur. Buning uchun, @BotFather<\/strong><\/a> ga “\/newbot<\/strong>” buyrug’i bilan murojaat qilinadi va bot uchun yangi nom<\/strong> tanlanadi (keyinchalik uni o’zgartirish ham mumkin). Shundan keyin bot uchun unikal nik<\/strong> o’ylab topish kerak bo’ladi. Uning nomini keyinchalik o’zgartirib bo’lmaydi. Ro’yxatdan o’tish muvaffaqiyatli bo’lsa, @BotFather bizga token<\/strong> (botni boshqarishga ruxsat beruvchi uzun unikal kod) yuboradi. Keyinchalik undan foydalanishimiz uchun tokenni eslab qolamiz, u bizga kerak bo’ladi.<\/p>\n

Chat ID sini izlash.<\/strong> Bot xabar yubora olishi uchun, u qabul qiluvchi<\/strong> kimligini bilishi kerak. Telegramda har bir akkaunt va har bir chat o’zining unikal tartib raqamiga – ID ga ega bo’lishi kerak. Bot uning yordamida chatga xabar yuborishi mumkin bo’ladi. ID<\/strong> ni bilish uchun, @IDBot<\/a> maxsus boti bilan chat yaratamiz. Buning uchun uni @myidbot<\/a> havolasi bo’yicha izlab topamiz va unga “\/getid<\/strong>” buyrug’ini yuboramiz. U ID raqamini (musbat butun sonni) yuboradi.<\/p>\n

Bot bilan chat yoki uni Telegram guruhiga qo’shish. <\/strong>Agar bot Telegram guruhida ishlashi kerak bo’lsa, uni va @IDBot ni tegishli guruhga qo’shamiz. Unga “\/getgroupid<\/strong>” buyrug’i yuboriladi. U chat ID raqamini (manfiy butun son) qaytaradi. Sukunat bo’yicha, guruhda bot faqat buyruq ko’rinishidagi, ya’ni “\/<\/strong>” belgisi bilan boshlanuvchi yozuvlarni o’qiy oladi. Bot guruhdagi barcha xabarlarni o’qishi uchun guruhni ochiq guruhga aylantirish zarur. Buning uchun, @BotFather bilan chatda \/mybots<\/strong> orqali kerakli botni tanlab, botga ketma-ket “\/Bot Settings\/Group Privacy\/Turn off<\/strong>” buyruqlari yuboriladi.<\/span><\/span><\/p>\n

Botlarda buyruq yuborish tartibi mavjud. Ular “\/<\/strong>” belgisi bilan boshlanadigan xabardan iborat bo’ladi. Botga bir yo’la barcha buyruqlar ro’yxatini yuborish mumkin, ular chatda ham ro’yxat (menyu) ko’rinishida ko’rsatiladi va turli dasturlar bilan bog’lanish uchun qo’llanilishi mumkin.<\/p>\n

Yuqorida keltirilgan api.telegram.org<\/a> serveri orqali botga yuboriladigan mikrokontroller buyruqlari quyidagi formatda bo’lishi kerak:<\/p>\n

https:\/\/api.telegram.org\/bot<token>\/METHOD_NAME<\/strong>.<\/p>\n

Bu yerda, <token><\/strong> – telegram bot tokeni, METHOD_NAME<\/strong> – http-so’rov yuborish (GET yoki POST) usuli. Masalan: https:\/\/api.telegram.org\/bot123456:ABC-DEF1234ghIkl-zyx57W2v1u123ew11\/getMe kabi.<\/p>\n

HTTP-so’rov javobi JSON obyekti ko’rinishida qaytariladi (Batafsil ma’lumotlar: Telegram bot API<\/a> sahifasida).<\/p>\n

Misol tariqasida, ESP8266 oilasiga mansub mikrokontrollerga yuboriladigan boshqaruv buyrug’ini yaratamiz: 1) \/@BotFather<\/span><\/span> ga qaytamiz va “\/mybots<\/strong>” buyrug’ini yuboramiz; 2) Kerakli botni ro’yxatdan tanlaymiz; 3) “Edit Bot<\/strong>” elementini tanlaymiz; 4) “Edit Commands<\/strong>” elementini tanlaymiz; 5) buyruqlarimizni quyidagi formatda kiritamiz: “buyruq_nomi – vazifasi<\/strong>” va <Shift+ENTER>, zarurat bo’lsa <Back to Bot> buyrug’i orqali ortga qaytib, yana yangi buyruq qo’shish mumkin, faqat eng oxirida <ENTER> bosiladi (Masalan, “salom”, “gpio1” va “gpio0” buyruqlarini qo’shish ketma-ketligi: <Edit Bot><Edit Commands>salom<\/strong> – Assalomu alaykum! Boshqarish uchun \u2018\/gpio1\u2019, \u2018\/gpio0\u2019 yoki ‘\/status’ buyrug\u2019ini yuboring!<Shift+ENTER>gpio1<\/strong> – Ichki svetodiodni yoq<Shift+ENTER>gpio0<\/strong> – Ichki svetodiodni o’chir<Shift+ENTER>status<\/strong> – Svetodiod holatini ko’rsat<ENTER>).<\/p>\n

Bot bilan chat oynasiga o’tilsa, unda buyruqni tanlash tugmasi “\/<\/strong>” paydo bo’ladi. Uni tanlasak, ro’yxat ochiladi va biz kiritgan buyruqlar va ularning vazifalari ko’rinadi (Aslida, Arduino qurilmalarini Telegram boti orqali boshqarish uchun buyruqlar aynan yuqoridagi tartibda menyuga kiritilishi shart emas. Ya’ni, oddiy matnli xabar ham buyruq vazifasini bajarishi mumkin. Biroq, menyu ko’rinishiga keltirilgan buyruqlar ro’yxati boshqaruvning tushunarli va tartibli bo’lishiga yordam beradi).<\/p>\n

Bunday botni, dasturlash mumkin bo’lgan va Internetga chiqish imkoniyati bo’lgan har qanday dasturiy platformadan boshqarish mumkin. Navbatdagi bosqichda yuqoridagi Telegram boti orqali ESP8266 oilasiga mansub platani boshqarish va aksincha, platadan javob xabarlari qaytarilishi jarayonlarini misol yordamida ko’rib chiqamiz.<\/p>\n

Telegram bot orqali boshqaruv<\/strong><\/p>\n

Arduino platasi sketchi yordamida Telegram boti bilan ishlash uchun UniversalTelegramBot.h<\/a> (ko’p funksiyali, lekin og’ir) yoki FastBot.h<\/a> (kam funksiyali, lekin tezkor) bibliotekalaridan foydalanishimiz mumkin. Ushbu bibliotekalar https protokoli va Telegram bot API (api.telegram.org<\/a> serveri) orqali ishlashga taalluqli barcha mayda jarayonlarni o’z ichiga olgan, shuning uchun ham to’g’ridan-to’g’ri biblioteka ichki funksiyalaridan foydalanishimiz yetarli bo’ladi.<\/p>\n

Yuqoridagi ma’lumotlardan foydalanib, ESP8266 ichki svetodiodini boshqarish buyruqlari va ularning natijasi bo’yicha hisob beruvchi sketchni tuzamiz (sketchni izohlar bilan keltiramiz, ayrim kodlar shaxsiy kodlar bilan almashtirilishi kerak). Ichki svetodiod piniga parallel ravishda elektromagnit rele ulash orqali, har qanday (2 kVt gacha quvvatli) tashqi qurilmani ham boshqarish mumkin.<\/p>\n

Kerakli materiallar:
\n1) Maket platasi, o’tkazgichlar;
\n2) Wemos D1 mini;
\n3) 5V kuchlanishga mos elektromagnit rele;
\n4) 5V 1A kuchlanish stabilizatori.<\/em><\/p>\n

Bog’lanish sxemasi:<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ba’zi 1 ta kabelli rele modullarida, unga kiruvchi signal kuchlanishi Arduinoning chiqish signal kuchlanishiga mos kelmasligi mumkin. Bunday vaziyatlarda 5V kuchlanishni bo’lish usulidan foydalanish zarur. Buning uchun, rele signal kirish pinidan Arduino “GND” va “5V” qutblari piniga 2 ta rezistor o’rnatiladi. Rezistorlar qiymati (qarshiligi) tajriba yo’li bilan tanlanadi va 1 kOm dan yuqori bo’lishi kerak.<\/p>\n

Sketch:<\/em><\/p>\n

<\/span><\/code><\/pre>\n
 <\/p>\n
Natija:<\/em>
\n