{"id":4072,"date":"2024-09-05T12:55:30","date_gmt":"2024-09-05T07:55:30","guid":{"rendered":"https:\/\/yarat.uz\/?p=4072"},"modified":"2025-03-19T15:27:03","modified_gmt":"2025-03-19T10:27:03","slug":"nostandart-datchiklar-bilan-ishlash-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarat.uz\/?p=4072","title":{"rendered":"Nostandart datchiklar bilan ishlash [18+]"},"content":{"rendered":"

Ushbu materialda o’rganilgan standart dasturlar (namunaviy sketchlar) yordamida boshqarib bo’lmaydigan, har biri alohida yondashuv va turli xil dasturlash algoritmlarini talab etadigan analog va raqamli datchiklarning ishlash prinsipi va ular asosidagi misollar keltiriladi. Ushbu datchiklar alohida o’rganilishining sababi, ulardan amaliyotda foydali va qiziqarli loyihalarni yaratishda keng foydalaniladi.<\/p>\n

Enkoder<\/strong><\/p>\n

Enkoder<\/strong> (kodlovchi) – burilish burchagini elektr signaliga aylantirishga xizmat qiluvchi elektron komponent.<\/p>\n

Tashqi ko’rinishi va vazifasiga ko’ra potensiometrni eslatadi. Lekin potensiometr rezistorning bir turi sifatida elektr signalining darajasini silliq regulirovka qilishga mo’ljallangan analog datchik bo’lsa, enkoderni oddiy raqamli datchikning ko’rinishi deb qaralishi mumkin.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Enkoderlarning ikki<\/span> turi<\/span> mavjud<\/span>:<\/span> mutlaq<\/span> enkoder<\/span>\u00a0va<\/span> inkremental (o’suvchi) enkoder<\/span>.<\/span> Mashg’ulotlarda biz<\/span> “KY-040″<\/strong> inkremental enkoderidan<\/span> foydalanamiz<\/span>.<\/span><\/p>\n

Inkremental ekoder (o’suvchi enkoder, “rotary encoder<\/a>“)<\/strong> – bu<\/span> o’z<\/span> o’qining<\/span> burchak<\/span> holatini<\/span> aniqlash<\/span> uchun<\/span> ishlatilishi<\/span> mumkin<\/span> bo’lgan<\/span> elektromexanik<\/span> datchikning<\/span> bir turi<\/span>.<\/span> Ushbu<\/span> datchik<\/span> o’z<\/span> o’qining<\/span> aylanish<\/span> yo’nalishiga<\/span> qarab<\/span> chiqishda<\/span> elektr<\/span> signallarini<\/span> hosil<\/span> qiladi.<\/span> Enkoder<\/span> mexanik<\/span> tarkibiy<\/span> qismlardan iborat<\/span>,<\/span> shuning<\/span> uchun u<\/span> ishonchli<\/span> ishlaydi<\/span> va<\/span> turli xil<\/span> dasturlarda<\/span> raqamli regulyator sifatida qo’llaniladi:<\/span> robotlar<\/span>,<\/span> kompyuter<\/span> sichqonchalari<\/span>,<\/span> plotterlar<\/span>,<\/span> printerlar<\/span> va<\/span> boshqalarda.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Enkoderning ishlash prinsipi<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Oxirgi rasmdan ko’rinib turibdiki, enkoder 2 ta ichki pereklyuchatel va 1 ta tugmaning ma’lum bir sxema asosida bog’lanishi hisoblanadi. Shuning uchun uni oddiy raqamli datchilarning yana bir turi deb hisoblash mumkin. Har bir pereklyuchatel va tugma 10 kOm li rezistor bilan musbatga tortib qo’yilgan. Demak, ular dastlab HIGH signali holatida bo’ladi. Pereklyuchatel ulanganda (enkoder muruvvati buralganda) va tugma bosilganda esa, ularning chiqishida LOW signali hosil bo’ladi.<\/p>\n

1-misol.<\/strong> Ushbu misolda inkremental enkoderning ishlash prinsipini ko’rsatuvchi oddiy sketchni ko’ramiz. Uning asosida turli Arduino loyihalarida raqamli regulyatorlar yaratish mumkin (Masalan, displeylar uchun menyularni – bunda enkoder muruvvatini burash orqali displeydagi menyu bo’limlarini tanlash, tugma yordamida ularga o’tish mumkin).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kerakli materiallar:<\/em><\/p>\n

1) Arduino UNO, USB-kabel, maket platasi, o’tkazgichlar;
\n2) KY-040 enkoderi.<\/em><\/p>\n

Sketch:<\/em><\/p>\n

<\/code><\/pre>\n
2-misol.<\/strong> Ushbu misolda enkoder va u bilan ishlashni soddalashtirish uchun “RotaryEncoder.h<\/a>” bibliotekasidan foydalanamiz.<\/p>\n
Kerakli materiallar va sxema o’zgarmaydi.<\/em><\/p>\n
Sketch:<\/em><\/p>\n
<\/code><\/pre>\n
Boshqaruv natijasi videosi har ikki sketch uchun bir xil!<\/p>\n
Natija:<\/em><\/p>\n