{"id":64,"date":"2023-05-15T15:00:38","date_gmt":"2023-05-15T10:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/yarat.uz\/?p=64"},"modified":"2025-03-19T15:27:06","modified_gmt":"2025-03-19T10:27:06","slug":"arduino-bibliotekalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64","title":{"rendered":"Arduino bibliotekalari [18+]"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Ko&#8217;p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo&#8217;shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo&#8217;lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &#8220;Setup()&#8221; va &#8220;loop()&#8221; funksiyalarini o&#8217;z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang&#8217;ich qismida (global o&#8217;zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida qo&#8217;shib olinadi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Shu bilan birga, qo&#8217;shib olinadigan fayllarning shunday turi ham mavjudki, u barcha boshqa foydalanuvchilar ham erkin foydalanishlari uchun, maxsus qoidalar asosida yaratiladi. Ularni Arduino bibliotekalari deb yuritiladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Arduino bibliotekasi tushunchasi<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Arduino bibliotekalari<\/strong> &#8211; turli datchiklar va modullardan foydalanishni soddalashtirish uchun kerak bo&#8217;ladigan kodni o&#8217;z ichiga olgan, shuningdek o&#8217;zida ko&#8217;p foydalaniladigan dasturiy yechimlarni saqlaydigan tayyor fayllar to&#8217;plami bo&#8217;lib, ular Arduino foydalanuvchilari va ayrim datchik, modul yoki bog&#8217;lanish interfeyslarini ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratiladi hamda ular tomonidan umumfoydalanishdagi veb-resurslarga (masalan, <a href=\"http:\/\/github.com\">GitHub<\/a>da) joylashtirib boriladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dasturlash nuqtai nazaridan esa, biblioteka Arduino sketchiga biriktirib olinishi va foydalanilishi mumkin bo&#8217;lgan, C++ dasturlash tilidan meros bo&#8217;lib o&#8217;tgan klassni o&#8217;zida saqlovchi fayl hisoblanadi (klasslar va metodlar haqida quyiroqda batafsil ma&#8217;lumot beriladi).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arduino bibliotekalarini shartli ravishda 2 xil turga bo&#8217;lish mumkin &#8211; <strong>ichki<\/strong> va <strong>tashqi <\/strong>bibliotekalarga. <strong>Ichki biblioteka<\/strong> deganda, Arduino IDE dasturi o&#8217;rnatilgan paytda u bilan birga avtomatik ravishda o&#8217;rnatilgan bibliotekalar tushuniladi. <strong>Tashqi biblioteka<\/strong> deganda esa, zarurat tug&#8217;ilganda umumfoydalanishdagi veb-resurslardan yuklab olinadigan va Arduino IDEga qo&#8217;lda o&#8217;rnatilishi talab etiladigan bibliotekalar tushuniladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biblioteka bir yoki bir nechta fayllardan tashkil topgan bo&#8217;lishi mumkin. Juda ko&#8217;p hollarda biblioteka 1 ta asosiy va 1 ta yordamchi faylidan tashkil topadi. Bibliotekaning asosiy (&#8220;\u0437\u0430\u0433\u043e\u043b\u043e\u0432\u043e\u043a&#8221; &#8211; &#8220;sarlavha&#8221;) fayli &#8220;<strong>.h<\/strong>&#8221; (<strong>&lt;biblioteka_fayli_nomi&gt;.h<\/strong>) kengaytmasiga, yordamchi (&#8220;\u0440\u0435\u0430\u043b\u0438\u0437\u0430\u0446\u0438\u044f&#8221; &#8211; &#8220;bajaruvchi&#8221;) fayli esa, &#8220;<strong>.cpp<\/strong>&#8221; (<strong>&lt;biblioteka_fayli_nomi&gt;.cpp<\/strong>) kengaytmasiga ega bo&#8217;ladi. Tashqi biblioteka ko&#8217;plab fayllardan tashkil topgan bo&#8217;lsa, odatda veb-resurslarda ularning barchasi yagona (<strong>&lt;biblioteka_fayli_nomi&gt;.zip<\/strong> nomli) zip formatidagi arxiv faylda saqlanadi. O&#8217;rnatish davomida Arduino IDE uni o&#8217;zi ochib, kerakli papkalarga nusxalab oladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tashqi bibliotekani o&#8217;rnatish uchun Arduino IDE da <strong>&#8220;\u0421\u043a\u0435\u0442\u0447&#8221;<\/strong> menyusi <strong>&#8220;\u041f\u043e\u0434\u043a\u043b\u044e\u0447\u0438\u0442\u044c \u0431\u0438\u0431\u043b\u0438\u043e\u0442\u0435\u043a\u0443&#8221;<\/strong> bo&#8217;limidan <strong>&#8220;\u0414\u043e\u0431\u0430\u0432\u0438\u0442\u044c .ZIP \u0431\u0438\u0431\u043b\u0438\u043e\u0442\u0435\u043a\u0443&#8230;&#8221;<\/strong> elementini tanlanadi va yuklab olingan zip formatli biblioteka fayli ko&#8217;rsatiladi. Shuningdek, kerakli biblioteka fayllarini ZIP arxividan chiqarilgan holda, asosiy papkasi bilan birga Arduino IDE dasturining foydalanuvchi sketchlari saqlanadigan asosiy <strong>&#8220;Arduino&#8221;<\/strong> papkasidagi ichki &#8220;<strong>Libraries<\/strong>&#8221; papkasi ichiga qo&#8217;shib olish orqali ham qo&#8217;lda o&#8217;rnatish mumkin. Bunda, yangi qo&#8217;shilgan bibliotekani faollashtirish uchun, Arduino IDE dasturini qayta yuklash talab etiladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bibliotekalardan foydalanishda ularning versiyalariga ham e&#8217;tibor qaratish zarur. Aks holda, ilgari normal ishlab kelgan sketchlar bibliotekaning keskin o&#8217;zgarishlar kiritilgan yangi versiyasi bilan ishlamay qolishi holatlari ham kuzatiladi (Masalan, ArduinoJSON biliotekasining 5-versiyasi yordamida yaratilgan sketch uning 7-versiyasida mutlaqo ishga tushmasligi mumkin. Chunki, yangi versiyada muallif tomonidan bibliotekaning asosiy funksiyalari, klass va metodlariga jiddiy o&#8217;zgartirishlar kiritilgan).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Bibliotekadan foydalanish tartibi<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bibliotekadan foydalanish uchun, kerakli sketch boshidagi global o&#8217;zgaruvchilarni e&#8217;lon qilish sohasida &#8220;<strong>#include &lt;biblioteka_nomi&gt;.h<\/strong>&#8221; buyrug&#8217;i yordamida u sketchga biriktirib (ulab, qo&#8217;shib) olinadi va &#8220;<strong>biblioteka_nomi <em>sarlavha<\/em>(argument1, argument2, &#8230;);<\/strong>&#8221; buyrug&#8217;i yordamida ko&#8217;rsatilgan nomdagi yangi obyekt-funksiya e&#8217;lon qilib olinadi. Shuningdek, uning ayrim boshqa o&#8217;zgaruvchilari ham <em><strong>define<\/strong><\/em> buyrug&#8217;i yordamida e&#8217;lon qilinishi mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arduino IDE dasturining ayrim muhim ichki bibliotekalarini sketchga ulash talab ham etilmaydi. Masalan, ketma-ket port bilan ishlovchi <strong>Serial<\/strong> obyekti alohida biblioteka, aniqrog&#8217;i bibliotekadagi klass yordamida hosil qilinadi va o&#8217;z tarkibiy qismlariga (metodlarga) ega. Biroq uning metodlaridan (funksiyalaridan) sketchda to&#8217;g&#8217;ridan to&#8217;g&#8217;ri foydalanib ketish mumkin (<strong>Klass<\/strong> va <strong>metod<\/strong> tushunchalariga quyoriqda alohida to&#8217;xtalib o&#8217;tiladi).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Obyekt-funksiyaning argumentlari soni va turlari har bir bibliotekaning o&#8217;ziga xos bo&#8217;ladi. Sketch davomida biblioteka imkoniyatlaridan foydalanish uchun tegishli obyekt Arduinoning &#8220;setup()&#8221; majburiy funksiyasi ichida (masalan, obyekt.begin(), obyekt.init() kabi) faollashtirib olinadi va uning (biblioteka_obyekti.buyruq) metodi (buyruq yoki funksiyasi) yordamida boshqariladi. Tushunish osonroq bo&#8217;lishi uchun misol keltiramiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quyidagi DHT11 raqamli termodatchigidan foydalanilgan termometr sketchi misolida, tegishli &#8220;<strong>DHT.h<\/strong>&#8221; bibliotekasidan foydalanish jarayonini izohlaymiz.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2078 size-large\" src=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor-861x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"761\" srcset=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor-861x1024.jpg 861w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor-252x300.jpg 252w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor-768x913.jpg 768w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor.jpg 921w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<div class=\"su-spoiler su-spoiler-style-fancy su-spoiler-icon-plus\" data-scroll-offset=\"0\" data-anchor-in-url=\"no\"><div class=\"su-spoiler-title\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><span class=\"su-spoiler-icon\"><\/span>DHT.h bibliotekasidan foydalanish<\/div><div class=\"su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim\">\n<strong>#include &lt;DHT.h&gt;<\/strong> \/\/ DHT datchiklari bibliotekasini ulash<br \/>\n<strong>#define DHTPIN D2<\/strong> \/\/ DHT datchigiga ulanadigan raqamli pinni ko\u2019rsatish<br \/>\n<strong>DHT dht(DHTPIN, DHT11);<\/strong> \/\/ dht nomli obyektni e\u2019lon qilish (2-argumentni DHT21, DHT22 ga almashtirish mumkin)<br \/>\nvoid setup() {<br \/>\nSerial.begin(9600);<br \/>\n<strong>dht.begin();<\/strong> \/\/ dht (termodatchik) obyektini faollashtirish<br \/>\n}<\/p>\n<p>void loop() {<br \/>\nfloat temp = <strong>dht.readTemperature();<\/strong> \/\/readTemperature() metodi yordamida temperaturani o\u2019lchash va o\u2019zgaruvchiga o\u2019zlashtirish<br \/>\nfloat namlik = <strong>dht.readHumidity();<\/strong> \/\/readHumidity() metodi yordamida havo namligini o\u2019lchash va o\u2019zgaruvchiga o\u2019zlashtirish<br \/>\ndelay(1000); \/\/ o\u2019lchash uchun yetarli pauza o&#8217;rnatish<br \/>\nSerial.println(&#8220;Temperatura: &#8221; + (String)temp + &#8221; \u00b0C, havo namligi: &#8221; + (String)namlik + &#8221; %&#8221;); \/\/ natijalarni port monitoriga chiqarish<br \/>\n}<span class=\"enlighter-g1 wp-dark-mode-ignore\"><\/div><\/div><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Navbatdagi misolda <a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=1875\">analog datchiklar bo&#8217;yicha darsda<\/a> ko&#8217;rib chiqilgan, termistor asosidagi termometrni <a href=\"https:\/\/github.com\/GyverLibs\/GyverNTC\"><strong>GyverNTC<\/strong><\/a> nomli maxsus bibliotekani qo&#8217;llagan holda qayta yaratilgan. Buning uchun bibliotekani yuklab olamiz. Termistor asosidagi termometrning ushbu variantida bibliotekadan foydalanish hisobiga sketch sewzilarli darajada soddalashganini ko&#8217;rishimiz mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><div class=\"su-spoiler su-spoiler-style-fancy su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed\" data-scroll-offset=\"0\" data-anchor-in-url=\"no\"><div class=\"su-spoiler-title\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><span class=\"su-spoiler-icon\"><\/span>'Termistor asosidagi termometr. GyverNTC.h bibliotekasi bilan<\/div><div class=\"su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim\">\n<strong>#include &lt;GyverNTC.h&gt;<\/strong> \/\/ &#8220;GyverNTC&#8221; nomli bibliotekani sketchga bog&#8217;laymiz<br \/>\nint pin = 0; \/\/ Termistor ulangan analog pin (0 &#8211; A0 analog pin)<br \/>\nint rez = 10000; \/\/ Musbat qutbga tortuvchi rezistor qarshiligi, Om<br \/>\nint koeff = -3950; \/\/ Issiqlik koeffitsienti<br \/>\nfloat temp; \/\/ Temperatura qiymati o&#8217;zgaruvchisi<br \/>\n<strong>GyverNTC therm(pin, rez, koeff);<\/strong> \/\/ GyverNTC bibliotekasiga murojaat qilish uchun &#8220;therm&#8221; nomli obyektni faollashtiramiz. Uning nomini va argumentlarini o&#8217;zgartirish mumkin<br \/>\nvoid setup() {<br \/>\nSerial.begin(9600);<br \/>\n}<br \/>\nvoid loop() {<br \/>\ntemp = <strong>therm.getTempAverage();<\/strong> \/\/ therm obyektining &#8220;getTempAverage()&#8221; metodi (funksiyasi) yordamida temperaturani o&#8217;qiymiz va uni o&#8217;zgaruvchiga o&#8217;zlashtiramiz<br \/>\nSerial.println(temp); \/\/ Temperaturani portga chiqaramiz<br \/>\ndelay(1000); \/\/ o&#8217;lchashlar orasida pauza o&#8217;rnatamiz<br \/>\n}<\/div><\/div>\n<p data-wp-editing=\"1\">Port monitori va plotterda natijani kuzatamiz:<\/p>\n<p data-wp-editing=\"1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2083 size-full\" src=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_port.jpg\" alt=\"\" width=\"897\" height=\"391\" srcset=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_port.jpg 897w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_port-300x131.jpg 300w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_port-768x335.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 897px) 100vw, 897px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" data-wp-editing=\"1\"><em>Temperatura ko&#8217;rsatkichlari port monitorida.<\/em><\/p>\n<p data-wp-editing=\"1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2084 size-full\" src=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_plotter-e1709472393150.jpg\" alt=\"\" width=\"458\" height=\"391\" srcset=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_plotter-e1709472393150.jpg 458w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/termistor_plotter-e1709472393150-300x256.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 458px) 100vw, 458px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" data-wp-editing=\"1\"><em>Temperatura ko&#8217;rsatkichlari plotterda.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-wp-editing=\"1\">Endi yuqoridagi termometr loyihasiga LCD1602 displeyini qo&#8217;shish orqali, harorat ko&#8217;rsatkichlarini nafaqat ketma-ket port, balki displey orqali ham kuzatishimiz mumkin bo&#8217;ladi. Ya&#8217;ni, yaratadigan sketchimiz yordamida to&#8217;laqonli termometr qurilmasini hosil qilishimiz mumkin. Buning uchun qurilma uchun tashqi korpus o&#8217;ylab topish talab etiladi xolos. Sketchga esa, <strong>LiquidCrystal_I2C<\/strong> bibliotekasini ulaymiz. LCD1602 displeyi va undan foydalanish bo&#8217;yicha, <a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=2044\">alohida dars<\/a> orqali batafsil ma&#8217;lumotga ega bo&#8217;lish mumkin.<\/p>\n<p data-wp-editing=\"1\"><em>Sxema:<\/em><\/p>\n<p data-wp-editing=\"1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2433 size-large\" src=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700-1024x635.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"397\" srcset=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700-1024x635.jpg 1024w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700-300x186.jpg 300w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700-768x477.jpg 768w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700-1536x953.jpg 1536w, https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uno_termistor_lcd1602_i2c_bb-e1711955155700.jpg 1829w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-wp-editing=\"1\"><div class=\"su-spoiler su-spoiler-style-fancy su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed\" data-scroll-offset=\"0\" data-anchor-in-url=\"no\"><div class=\"su-spoiler-title\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><span class=\"su-spoiler-icon\"><\/span>'Termistor va LCD1602 displeyi asosidagi termometr<\/div><div class=\"su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim\">\n<strong>#include &lt;GyverNTC.h&gt; \/\/ <em>&#8220;GyverNTC&#8221;<\/em><\/strong><em> nomli bibliotekani sketchga bog&#8217;laymiz<\/em><strong><br \/>\n#include &lt;Wire.h&gt;<\/strong> \/\/ <strong>&#8220;Wire&#8221;<\/strong><em> nomli Arduino ichki bibliotekasini sketchga bog&#8217;laymiz<\/em><br \/>\n<strong>#include &lt;LiquidCrystal_I2C.h&gt;<\/strong> \/\/ &#8220;<strong>LiquidCrystal_I2C<\/strong>&#8221; <em>nomli tashqi bibliotekani sketchga bog&#8217;laymiz<\/em><br \/>\nint pin = 0; \/\/ <em>Termistor ulangan analog pin (0 &#8211; A0 analog pin)<\/em><br \/>\nint rez = 10000; \/\/ <em>Musbat qutbga tortuvchi rezistor qarshiligi, Om<\/em><br \/>\nint koeff = -3950; \/\/ <em>Issiqlik koeffitsienti<\/em><br \/>\nfloat temp; \/\/ <em>Temperatura qiymati o&#8217;zgaruvchisi<\/em><br \/>\n<strong>GyverNTC therm(pin, rez, koeff);<\/strong> \/\/ <em>GyverNTC bibliotekasiga murojaat qilish uchun &#8220;therm&#8221; nomli obyekt e&#8217;lon qilinmoqda<\/em><br \/>\n<strong>LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);<\/strong> \/\/ <em><strong>LiquidCrystal_I2C<\/strong> bibliotekasiga murojaat qilish uchun\u00a0<strong>0x27<\/strong> manziliga ega bo&#8217;lgan <strong>lcd<\/strong> nomli obyekt e\u2019lon qilinmoqda<\/em><br \/>\nvoid setup() {<br \/>\nSerial.begin(9600);<br \/>\nlcd.begin(); \/\/ <strong>lcd<\/strong> <em>nomli obyekt (displey) faollashtirilmoqda<\/em><br \/>\nlcd.backlight(); \/\/ <em>Displey yoritkichi (podsvetkasi) yoqilmoqda. Uzish <\/em>&#8211; lcd.noBacklight();<br \/>\n}<br \/>\nvoid loop() {<br \/>\ntemp = <strong>therm.getTempAverage();<\/strong> \/\/ <em>therm obyektining &#8220;getTempAverage()&#8221; metodi (funksiyasi) yordamida temperaturani o&#8217;qiymiz va uni o&#8217;zgaruvchiga o&#8217;zlashtiramiz<\/em><br \/>\nSerial.println(temp); \/\/ <em>Temperaturani portga chiqaramiz<\/em><br \/>\n<strong>lcd.print(&#8220;Temp.: &#8220;+ (String)temp + &#8221; C&#8221;);<\/strong> \/\/ <em>Temperaturani displeyga chiqaramiz<\/em><br \/>\ndelay(1000); \/\/ o&#8217;lchashlar orasida pauza o&#8217;rnatamiz<br \/>\n}<\/div><\/div>\n<p id=\"klass_metod\" style=\"text-align: center;\"><strong>Klass va metod<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ilgari aytib o&#8217;tilganidek, dasturlash nuqtai nazaridan qaraganda, biblioteka &#8211; C++ dasturlash tilida yaratilgan <strong>klass<\/strong>ni o&#8217;z ichiga oladigan fayl. Arduino IDE da qo&#8217;llaniladigan <strong>Wiring<\/strong> dasturlash tili esa, C++ ning soddalashtirilgan ko&#8217;rinishi hisoblanadi. Shuning uchun ham, sketchlarda C++ kodlaridan bevosita foydalanish mumkin. C++ klasslari va metodlari ham shunday kodlar jumlasidan. Quyida klasslar va metodlar haqida ayrim muhim ma&#8217;lumotlar keltiriladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Klass<\/strong> &#8211; o&#8217;z o&#8217;zgaruvchilari va funksiyalari to&#8217;plamiga ega bo&#8217;lgan mustaqil ostki dastur. Klass bevosita asosiy dasturda (sketchda) yoki alohida biblioteka fayllarida yaratilishi mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Klass alohida fayllarda yaratilgan taqdirda, undan foydalanish uchun asosiy dasturda (sketchda) klassning nusxasini (ekzemplyarini) yaratib olishimiz mumkin. Klassning alohida nom bilan e&#8217;lon qilinadigan bunday nusxasini <strong>obyekt<\/strong> deb ataladi va uning yordamida klassning barcha instrumentlaridan foydalanish mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alohida fayldagi klassga asosiy dasturdan murojaat qilish uchun, uni o&#8217;z ichiga olgan biblioteka <strong>#include<\/strong> operatori yordamida sketchga qo&#8217;shib olinadi. Shundan so&#8217;ng, klass nomi yordamida obyekt nomi e&#8217;lon qilinadi. Klass nomini obyekt nomi va boshqa elementlardan ajratish uchun u odatda faqat bosh harflar bilan belgilanadi (lekin majburiy emas).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Klassning imkoniyatlari:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">murakkab sketchni yoki dasturiy yechimni alohida mustaqil qismlarga ajratish;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">qulay bibliotekalarni yaratish;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">bir sketchda foydalanilgan dasturiy yechimdan boshqa loyihada, undan nusxa olmagan holda foydalana olish;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">sketchda takrorlanuvchi yechimlar va algoritmlar qo&#8217;llanilsa, uni yengillashtirish va soddalashtirish.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Klass sketchning o&#8217;zgaruvchi va konstantalari sohasida quyidagicha e&#8217;lon qilinishi mumkin (bu yerda <strong>klass a&#8217;zosi<\/strong> &#8211; metod, o&#8217;zgaruvchi yoki konstantalarni bildiradi):<\/p>\n<p>Klass o&#8217;z navbatida\u00a0<strong>metod<\/strong> deb nomlanadigan tarkibiy qismga ega bo&#8217;ladi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Metod<\/strong> &#8211; klass asosida yaratilgan obyektga nisbatan qo&#8217;llaniladigan, klass tarkibidagi funksiya. Xuddi boshqa funksiyalardek, metodlar ham har xil qiymat turlari asosida alohida nom bilan e&#8217;lon qilinishi, o&#8217;zgaruvchilarga, konstantalarga (argumentlarga) ega bo&#8217;lishi (yoki ega bo&#8217;lmasligi) mumkin. Masalan, &#8220;<strong>Serial.println()&#8221;<\/strong> buyrug&#8217;ida: <strong>Serial<\/strong> obyekti shu nomli klass yordamida yaratilgan va shu klassni ifodalovchi nusxasi. Serial obyekti bilan birga qo&#8217;llaniladigan <strong>println<\/strong> funksiyasi esa, klassning metodi hisoblanadi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Metod obyektning sarlavhasidan &#8220;<strong>.&#8221;<\/strong> (nuqta) bilan ajratiladi. Masalan, Serial.begin() &#8211; &#8220;<strong>Serial<\/strong>&#8221; obyektining &#8220;<strong>begin<\/strong>&#8221; metodi qo&#8217;llanayotganini bildiradi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Klass obyektini e&#8217;lon qilish va metodlardan foydalanish tartibini quyidagi misol yordamida ko&#8217;rishimiz mumkin:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>#include &lt;Wire.h&gt;<\/strong> \/\/ I2C moduli bibliotekasini qo&#8217;shib olish<strong><br \/>\n#include &lt;LiquidCrystal_I2C.h&gt;<\/strong> \/\/ I2C modulga ulangan LiquidCrystal displeyi bibliotekasini qo&#8217;shib olish<strong><br \/>\nLiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);<\/strong> \/\/ <strong>LiquidCrystal_I2C<\/strong> klassining ekzemplyari &#8211; <strong>lcd<\/strong> obyektini tegishli parametrlar bilan e&#8217;lon qilish.<\/p>\n<p>Shundan keyin sketchda klassning metodlaridan quyidagi tartibda foydalanish mumkin bo&#8217;ladi:<\/p>\n<p>void setup(){<br \/>\nlcd.<strong>begin<\/strong>(); \/\/ <strong>lcd<\/strong> obyektining\u00a0<strong>begin <\/strong>metodini qo&#8217;llash, ya&#8217;ni <strong>lcd<\/strong> obyektini faollashtirish<br \/>\nlcd.<strong>backlight<\/strong>(); \/\/ <strong>lcd<\/strong> obyektining <strong>backlight <\/strong>metodini qo&#8217;llash, ya&#8217;ni displey fon yorug&#8217;ligini ishga tushirish<br \/>\nlcd.<strong>print<\/strong>(&#8220;Salom, yarat.uz!&#8221;); \/\/ <strong>lcd<\/strong> obyektining <strong>print <\/strong>metodini tegishli parametrlar bilan qo&#8217;llash, ya&#8217;ni displey ekranida matnni ko&#8217;rsatish<br \/>\nlcd.<strong>noBacklight<\/strong>(); \/\/ <strong>lcd<\/strong> obyektining <strong>noBacklight <\/strong>metodini qo&#8217;llash, ya&#8217;ni displey fon yorug&#8217;ligini o&#8217;chirish<br \/>\n}<br \/>\nvoid loop(){<br \/>\n}<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Misol sifatida, Arduinoning ichki bibliotekalaridan biri bo&#8217;lgan, servomotorlarni boshqarishni osonlashtirish maqsadida yaratilgan &#8220;<strong>servo.h<\/strong>&#8221; faylidagi <strong>Servo<\/strong> klassi bilan yaqinroq tanishamiz (misolda qalin shrift bilan ajratilgan, fayl boshidagi ayrim izohlar ko&#8217;rsatilmagan):<\/p>\n<div class=\"su-spoiler su-spoiler-style-fancy su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed\" data-scroll-offset=\"0\" data-anchor-in-url=\"no\"><div class=\"su-spoiler-title\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><span class=\"su-spoiler-icon\"><\/span>'Servo' bibliotekasi<\/div><div class=\"su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim\">\n<p>\/*<br \/>\nA servo is activated by creating an instance of the Servo class passing<br \/>\nthe desired pin to the attach() method.<br \/>\nThe servos are pulsed in the background using the value most recently<br \/>\nwritten using the write() method.<\/p>\n<p>Note that analogWrite of PWM on pins associated with the timer are<br \/>\ndisabled when the first servo is attached.<br \/>\nTimers are seized as needed in groups of 12 servos &#8211; 24 servos use two<br \/>\ntimers, 48 servos will use four.<br \/>\nThe sequence used to seize timers is defined in timers.h<\/p>\n<p>The methods are:<\/p>\n<p>Servo &#8211; Class for manipulating servo motors connected to Arduino pins.<\/p>\n<p>attach(pin ) &#8211; Attaches a servo motor to an I\/O pin.<br \/>\nattach(pin, min, max ) &#8211; Attaches to a pin setting min and max values in microseconds<br \/>\ndefault min is 544, max is 2400<\/p>\n<p>write() &#8211; Sets the servo angle in degrees. (invalid angle that is valid as pulse in microseconds is treated as microseconds)<br \/>\nwriteMicroseconds() &#8211; Sets the servo pulse width in microseconds<br \/>\nread() &#8211; Gets the last written servo pulse width as an angle between 0 and 180.<br \/>\nreadMicroseconds() &#8211; Gets the last written servo pulse width in microseconds. (was read_us() in first release)<br \/>\nattached() &#8211; Returns true if there is a servo attached.<br \/>\ndetach() &#8211; Stops an attached servos from pulsing its I\/O pin.<br \/>\n*\/<\/p>\n<p>#ifndef Servo_h<br \/>\n#define Servo_h<\/p>\n<p>#include &lt;inttypes.h&gt;<\/p>\n<p>\/*<br \/>\n* Defines for 16 bit timers used with Servo library<br \/>\n*<br \/>\n* If _useTimerX is defined then TimerX is a 16 bit timer on the current board<br \/>\n* timer16_Sequence_t enumerates the sequence that the timers should be allocated<br \/>\n* _Nbr_16timers indicates how many 16 bit timers are available.<br \/>\n*\/<\/p>\n<p>\/\/ Architecture specific include<br \/>\n#if defined(ARDUINO_ARCH_AVR)<br \/>\n#include &#8220;avr\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_SAM)<br \/>\n#include &#8220;sam\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_SAMD)<br \/>\n#include &#8220;samd\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_STM32F4)<br \/>\n#include &#8220;stm32f4\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_NRF52)<br \/>\n#include &#8220;nrf52\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_MEGAAVR)<br \/>\n#include &#8220;megaavr\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#elif defined(ARDUINO_ARCH_MBED)<br \/>\n#include &#8220;mbed\/ServoTimers.h&#8221;<br \/>\n#else<br \/>\n#error &#8220;This library only supports boards with an AVR, SAM, SAMD, NRF52 or STM32F4 processor.&#8221;<br \/>\n#endif<\/p>\n<p>#define Servo_VERSION 2 \/\/ software version of this library<\/p>\n<p>#define MIN_PULSE_WIDTH 544 \/\/ the shortest pulse sent to a servo<br \/>\n#define MAX_PULSE_WIDTH 2400 \/\/ the longest pulse sent to a servo<br \/>\n#define DEFAULT_PULSE_WIDTH 1500 \/\/ default pulse width when servo is attached<br \/>\n#define REFRESH_INTERVAL 20000 \/\/ minimum time to refresh servos in microseconds<\/p>\n<p>#define SERVOS_PER_TIMER 12 \/\/ the maximum number of servos controlled by one timer<br \/>\n#define MAX_SERVOS (_Nbr_16timers * SERVOS_PER_TIMER)<\/p>\n<p>#define INVALID_SERVO 255 \/\/ flag indicating an invalid servo index<\/p>\n<p>#if !defined(ARDUINO_ARCH_STM32F4)<\/p>\n<p>typedef struct {<br \/>\nuint8_t nbr :6 ; \/\/ a pin number from 0 to 63<br \/>\nuint8_t isActive :1 ; \/\/ true if this channel is enabled, pin not pulsed if false<br \/>\n} ServoPin_t ;<\/p>\n<p>typedef struct {<br \/>\nServoPin_t Pin;<br \/>\nvolatile unsigned int ticks;<br \/>\n} servo_t;<\/p>\n<h4>class Servo<br \/>\n{<br \/>\npublic:<br \/>\nServo();<br \/>\nuint8_t attach(int pin); \/\/ attach the given pin to the next free channel, sets pinMode, returns channel number or 0 if failure<br \/>\nuint8_t attach(int pin, int min, int max); \/\/ as above but also sets min and max values for writes.<br \/>\nvoid detach();<br \/>\nvoid write(int value); \/\/ if value is &lt; 200 its treated as an angle, otherwise as pulse width in microseconds<br \/>\nvoid writeMicroseconds(int value); \/\/ Write pulse width in microseconds<br \/>\nint read(); \/\/ returns current pulse width as an angle between 0 and 180 degrees<br \/>\nint readMicroseconds(); \/\/ returns current pulse width in microseconds for this servo (was read_us() in first release)<br \/>\nbool attached(); \/\/ return true if this servo is attached, otherwise false<\/h4>\n<h4>private:<br \/>\nuint8_t servoIndex; \/\/ index into the channel data for this servo<br \/>\nint8_t min; \/\/ minimum is this value times 4 added to MIN_PULSE_WIDTH<br \/>\nint8_t max; \/\/ maximum is this value times 4 added to MAX_PULSE_WIDTH<br \/>\n};<\/h4>\n<p>#endif<br \/>\n#endif <\/div><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ushbu misoldan klassning <strong>public<\/strong> sohasida bibliotekaning barcha muhim metodlari e&#8217;lon qilinganiga guvoh bo&#8217;lishimiz mumkin (<strong><em>attach(&#8230;), detach(), write(&#8230;), writeMicroseconds(&#8230;), read(), readMicroseconds(), attached()<\/em><\/strong> metodlari). Metodlarning e&#8217;lon qilinishi <a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=1122\">funksiyalar<\/a>ning e&#8217;lon qilinishi bilan bir xil ekanligini ham ko&#8217;rishimiz mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">klassning <strong>private<\/strong> sohasida e&#8217;lon qilingan\u00a0<em><strong>servoIndex, min, max<\/strong><\/em> o&#8217;zgaruvchilariga esa, sketchdan murojaat qilib bo&#8217;lmaydi. Ularga faqat klassning metodlari murojaat qilishi mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yuqoridagilardan tashqari, klassning <strong>public<\/strong> sohasida yana bir <strong>Servo()<\/strong> konstruktori ham ko&#8217;rsatilganini ko&#8217;rishimiz mumkin. U funksiya sifatida sketchda obyekt e&#8217;lon qilingan paytda chaqiriladi va uning nomi aynan klassning nomi bilan bir xil bo&#8217;lishi kerak. U o&#8217;zgaruvchilarni e&#8217;lon qilish, sozlamalarni uzatish va maqsadlarda qo&#8217;llanilishi mumkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Obyektni e&#8217;lon qilish<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Obyektni e&#8217;lon qilish (yaratish) ham xuddi strukturani yaratgandagidek, klass nomi bo&#8217;yicha bajariladi:<\/p>\n<p><strong>&lt;klass_nomi&gt; &lt;obyekt_nomi&gt;;<\/strong> <em>\/\/ obyekt e&#8217;lon qilish<\/em><br \/>\nmasalan:<br \/>\n<strong>Servo servo1;<\/strong> \/\/ <em><strong>Servo<\/strong> klassining <strong>servo1<\/strong> nomli obyektini e&#8217;lon qilish<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>&lt;klass_nomi&gt; &lt;obyekt_nomi&gt;&lt;[massiv_o&#8217;lchami]&gt;;<\/strong> \/\/ obyektlar massivini e&#8217;lon qilish<br \/>\nmasalan:<br \/>\n<strong>Servo servo2[5];<\/strong> \/\/ <em><strong>Servo<\/strong> klassining 5 ta elementdan iborat <strong>servo2<\/strong> obyektlar massivini yaratish<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Asosiy dasturdan klass a&#8217;zolariga (metodlarga) murojaat qilish ham xuddi <a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=66#struktura\">struktura<\/a> bilan bir xil tartibda, &#8220;.&#8221; (nuqta) belgisi yordamida bajariladi. Masalan:<br \/>\n<strong>Servo.attach();<\/strong> <em>\/\/ sketchdan\u00a0<strong>Servo<\/strong> obyektining <strong>attach<\/strong> metodini chaqirish<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>myClass[5].myMethod();<\/strong> <em>\/\/ sketchdan <strong>myClass<\/strong> obyektlar massividagi 5-indeksli obyekt uchun <strong>myMethod<\/strong> metodini chaqirish.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Klass hamda obyektlarni, shuningdek ular asosida Arduino bibliotekalarini yaratish jarayonlari alohida darsda aniq misollar bilan batafsil ko&#8217;rib chiqiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ko&#8217;p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo&#8217;shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo&#8217;lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &#8220;Setup()&#8221; va &#8220;loop()&#8221; funksiyalarini o&#8217;z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang&#8217;ich qismida (global o&#8217;zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-64","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arduino"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.2.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Ko&#039;p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo&#039;shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo&#039;lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &quot;Setup()&quot; va &quot;loop()&quot; funksiyalarini o&#039;z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang&#039;ich qismida (global o&#039;zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Nizomiddin\"\/>\n\t<meta name=\"google-site-verification\" content=\"NpdqvJ9nkWS3gTnos0ZEDI5yjlRYEhtdcBkRlNwBE7E\" \/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=64\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.2.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"ru_RU\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"O&#039;zing yarat! - Radioelektronika havaskorlari saytiga xush kelibsiz!\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Arduino bibliotekalari [18+] - O&#039;zing yarat!\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Ko&#039;p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo&#039;shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo&#039;lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &quot;Setup()&quot; va &quot;loop()&quot; funksiyalarini o&#039;z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang&#039;ich qismida (global o&#039;zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/yarat.uz\/?p=64\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"512\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"512\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-15T10:00:38+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-19T10:27:06+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Arduino bibliotekalari [18+] - O&#039;zing yarat!\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Ko&#039;p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo&#039;shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo&#039;lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &quot;Setup()&quot; va &quot;loop()&quot; funksiyalarini o&#039;z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang&#039;ich qismida (global o&#039;zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#blogposting\",\"name\":\"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!\",\"headline\":\"Arduino bibliotekalari [18+]\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?author=1#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#person\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/fritzing_ntc_termistor.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64\\\/#articleImage\",\"width\":921,\"height\":1095},\"datePublished\":\"2023-05-15T15:00:38+05:00\",\"dateModified\":\"2025-03-19T15:27:06+05:00\",\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#webpage\"},\"articleSection\":\"2. Arduino\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"\\u0413\\u043b\\u0430\\u0432\\u043d\\u0430\\u044f \\u0441\\u0442\\u0440\\u0430\\u043d\\u0438\\u0446\\u0430\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=19#listItem\",\"name\":\"Darslar\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=19#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Darslar\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=19\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=2#listItem\",\"name\":\"2. Arduino\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#listItem\",\"name\":\"\\u0413\\u043b\\u0430\\u0432\\u043d\\u0430\\u044f \\u0441\\u0442\\u0440\\u0430\\u043d\\u0438\\u0446\\u0430\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=2#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"2. Arduino\",\"item\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=2\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#listItem\",\"name\":\"Arduino bibliotekalari [18+]\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=19#listItem\",\"name\":\"Darslar\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#listItem\",\"position\":4,\"name\":\"Arduino bibliotekalari [18+]\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?cat=2#listItem\",\"name\":\"2. Arduino\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#person\",\"name\":\"Nizomiddin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#personImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/wp-content\\\/plugins\\\/ultimate-member\\\/assets\\\/img\\\/default_avatar.jpg\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Nizomiddin\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?author=1#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?author=1\",\"name\":\"Nizomiddin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/wp-content\\\/plugins\\\/ultimate-member\\\/assets\\\/img\\\/default_avatar.jpg\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Nizomiddin\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64\",\"name\":\"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!\",\"description\":\"Ko'p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo'shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo'lib yuborish mumkin. Bunday hollarda \\\"Setup()\\\" va \\\"loop()\\\" funksiyalarini o'z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang'ich qismida (global o'zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida\",\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?p=64#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?author=1#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/?author=1#author\"},\"datePublished\":\"2023-05-15T15:00:38+05:00\",\"dateModified\":\"2025-03-19T15:27:06+05:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/\",\"name\":\"O'zing yarat!\",\"description\":\"Radioelektronika havaskorlari saytiga xush kelibsiz!\",\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/yarat.uz\\\/#person\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!","description":"Ko'p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo'shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo'lib yuborish mumkin. Bunday hollarda \"Setup()\" va \"loop()\" funksiyalarini o'z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang'ich qismida (global o'zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida","canonical_url":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"google-site-verification":"NpdqvJ9nkWS3gTnos0ZEDI5yjlRYEhtdcBkRlNwBE7E","miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#blogposting","name":"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!","headline":"Arduino bibliotekalari [18+]","author":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?author=1#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/#person"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fritzing_ntc_termistor.jpg","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64\/#articleImage","width":921,"height":1095},"datePublished":"2023-05-15T15:00:38+05:00","dateModified":"2025-03-19T15:27:06+05:00","inLanguage":"ru-RU","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#webpage"},"articleSection":"2. Arduino"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/#listItem","position":1,"name":"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430","item":"https:\/\/yarat.uz\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19#listItem","name":"Darslar"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19#listItem","position":2,"name":"Darslar","item":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2#listItem","name":"2. Arduino"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/#listItem","name":"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2#listItem","position":3,"name":"2. Arduino","item":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#listItem","name":"Arduino bibliotekalari [18+]"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19#listItem","name":"Darslar"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#listItem","position":4,"name":"Arduino bibliotekalari [18+]","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2#listItem","name":"2. Arduino"}}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/yarat.uz\/#person","name":"Nizomiddin","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#personImage","url":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/plugins\/ultimate-member\/assets\/img\/default_avatar.jpg","width":96,"height":96,"caption":"Nizomiddin"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?author=1#author","url":"https:\/\/yarat.uz\/?author=1","name":"Nizomiddin","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#authorImage","url":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/plugins\/ultimate-member\/assets\/img\/default_avatar.jpg","width":96,"height":96,"caption":"Nizomiddin"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#webpage","url":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64","name":"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!","description":"Ko'p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo'shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo'lib yuborish mumkin. Bunday hollarda \"Setup()\" va \"loop()\" funksiyalarini o'z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang'ich qismida (global o'zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida","inLanguage":"ru-RU","isPartOf":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?author=1#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/?author=1#author"},"datePublished":"2023-05-15T15:00:38+05:00","dateModified":"2025-03-19T15:27:06+05:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/yarat.uz\/#website","url":"https:\/\/yarat.uz\/","name":"O'zing yarat!","description":"Radioelektronika havaskorlari saytiga xush kelibsiz!","inLanguage":"ru-RU","publisher":{"@id":"https:\/\/yarat.uz\/#person"}}]},"og:locale":"ru_RU","og:site_name":"O'zing yarat! - Radioelektronika havaskorlari saytiga xush kelibsiz!","og:type":"article","og:title":"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!","og:description":"Ko'p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo'shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo'lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &quot;Setup()&quot; va &quot;loop()&quot; funksiyalarini o'z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang'ich qismida (global o'zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida","og:url":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64","og:image":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png","og:image:secure_url":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png","og:image:width":512,"og:image:height":512,"article:published_time":"2023-05-15T10:00:38+00:00","article:modified_time":"2025-03-19T10:27:06+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"Arduino bibliotekalari [18+] - O'zing yarat!","twitter:description":"Ko'p hollarda, Arduino loyihalarini yaratishda asosiy sketchdan tashqari, unga qo'shib olinadigan yordamchi fayllardan keng foydalaniladi. Yirik hajmdagi va murakkab dasturlarni tushunishni osonlashtirish uchun ularni (yaxlit funksiyalarni) bir nechta qismlarga ham bo'lib yuborish mumkin. Bunday hollarda &quot;Setup()&quot; va &quot;loop()&quot; funksiyalarini o'z ichiga oluvchi asosiy sketchning boshlang'ich qismida (global o'zgaruvchilar sohasida) yordamchi sketchlar faylining nomi kod yordamida","twitter:image":"https:\/\/yarat.uz\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/yarat-q.png"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"64","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":{"focus":[],"additional":[]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"BlogPosting","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":"-1","robots_max_videopreview":"-1","robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":"default","local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"created":"2024-09-14 18:57:26","updated":"2026-10-08 14:26:59","focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null,"ai":null,"seo_analyzer_scan_date":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/yarat.uz\/\" title=\"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430\">\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19\" title=\"Darslar\">Darslar<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2\" title=\"2. Arduino\">2. Arduino<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tArduino bibliotekalari &#91;18+&#93;\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430","link":"https:\/\/yarat.uz\/"},{"label":"Darslar","link":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=19"},{"label":"2. Arduino","link":"https:\/\/yarat.uz\/?cat=2"},{"label":"Arduino bibliotekalari [18+]","link":"https:\/\/yarat.uz\/?p=64"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yarat.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}