{"id":66,"date":"2023-05-15T15:00:55","date_gmt":"2023-05-15T10:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/yarat.uz\/?p=66"},"modified":"2025-03-19T15:27:06","modified_gmt":"2025-03-19T10:27:06","slug":"arduino-buyruqlari-royxati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yarat.uz\/?p=66","title":{"rendered":"Arduino buyruqlari ro\u2019yxati"},"content":{"rendered":"
\n
\n

Quyida Arduino bilan ishlashda qo’llaniladigan deyarli barcha buyruqlar, funksiyalar va operatorlar royxati qisqacha misollar bilan keltirilgan. Ularning aksariyati rus va ingliz tilidagi Internet materiallari asosida tayyorlangan, biroq muallif tomonidan amalda sinab ko’rilgandan keyingina qilingan va ro’yxatga qo’shilgan. Arduino buyruqlari va umuman platforma bilan yaqindan tanishish uchun platformaning ingliz tilidagi rasmiy saytiga<\/a> tashrif buyurish mumkin. Ushbu buyruqlar ro’yxati bilan rus tilida tanishish uchun esa, alexgyver.ru<\/a> saytiga tashrif buyurish tavsiya etiladi. Ushbu ro’yxat muallif tomonidan muntazam takomillashtirilishi, misollar bilan to’ldirilishi rejalashtirilgan va hozircha dastlabki variant sifatida tuzildi. Arduino tizimi bilan batafsil tanishish uchun ushbu<\/a> sahifada keltirilgan ro’yxatdagi adabiyotlardan foydalanish mumkin.<\/p>\n

Arduino IDE C++ dasturlash tiliga asoslanganligi sababli, uning aksariyat buyruqlari Arduino IDE da ham qo’llanilishi mumkin. Shuning uchun, C++ dasturlash tili bo’yicha onlayn qo’llanma<\/a>dan foydalanish ham tavsiya etiladi.<\/p>\n

Ushbu ro’yxatdagi ayrim murakkab buyruq, funksiya va operatorlar ko’pchilik boshlovchi arduinochilar tomonidan amaliyotda umuman qo’llanilmasligi ham mumkin. Shunday bo’lsa-da, izlanuvchan arduinochilarga ko’mak bo’lishi mumkinligini hisobga olinib, ma’lumot uchun qo’shimcha ma’lumot olish mumkin bo’lgan manbasiga havolalar bilan birga keltirildi.<\/p>\n

Qulaylik uchun ro’yxat spoyler ko’rinishida keltirilgan. Kerakli buyruq haqidagi ma’lumotni ochish uchun spoylerning chap tomonidagi ‘+<\/strong>‘ belgisini tanlash zarur (‘–<\/strong>‘ yopish).<\/p>\n

Skechning tuzilishi<\/h2>\n

Kodning sintaksisi va tuzilishi<\/span><\/h3>\n

<\/span>\/* *\/<\/div>
Ko’p satrli izohlar bloki
\n\/* ushbu kodkompilyatsiya qilinmaydi *\/
\n<\/div><\/div>\n
<\/span>\/\/<\/div>
Bir satrli izohlar
\n\/\/ ushbu kod ham
\n\/\/ kompilyatsiya qilinmaydi
\n<\/div><\/div>\n
<\/span>;<\/div>
har bir amal oxirida qo’yiladigan belgi
\n<\/div><\/div>\n
<\/span>void setup()<\/div>
Mikrokontroller ishga tushgan paytda faqat bir marta bajariladigan amallardan iborat funksiya. Shuning uchun u odatda sozlamalarni o’rnatish maqsadlarida qo’llaniladi (‘Setup’ – ‘o’rnatish’).<\/div><\/div>\n
<\/span>void loop()<\/div>
Mikrokontroller ishga tushganidan keyin (setup() funksiyasidan keyin) uzluksiz takrorlanadigan amallardan iborat funksiya (‘loop’ – ‘qopqoq’, ‘\u043f\u0435\u0442\u043b\u044f’).<\/div><\/div>\n
<\/span>#include<\/div>
Joriy proyektga boshqa fayl va bibliotekalardagi kodni bog’lab olish ko’rsatmasi. Misollar:
\n#include <Servo.h> \/\/ Servo.h bibliotekasini bog’lab olish
\n#include “Servo.h” \/\/ Servo.h bibliotekasini bog’lab olish
\nBunda:
\n<> belgilari ichiga olinganda faylni kompilyator faqat bibliotekalar papkasidan qidiradi.
\n\u201c\u201d<\/strong> belgilari ichiga olinganda faylni kompilyator avval skech papkasidan, keyin bibliotekalar papkasidan qidiradi.<\/div><\/div>\n
<\/span>#define<\/div>
Preprotsessor (kompilyator tomonidan birinchi bo’lib ishga tushiriladigan matn protsessori) tomonidan ko’rsatlgan nomni ko’rsatilgan qiymatga almashtirish buyrug’ini beradigan ko’rsatma. Odatda, bunday ko’rsatma bilan konstantalar (o’zgarmaslar) belgilab olinadi. Misollar:
\n#define LED_PIN 3 \/\/ mikrokontrollerning svetodiodga bog’langan\u00a0 pini raqami ‘3’ ekanligi belgilab olinmoqda
\n#define MOTOR_PIN 10 \/\/ mikrokontrollerning motorga bog’langan\u00a0 pini raqami ’10’ ekanligi belgilab olinmoqda
\nNatijada, kompilyatsiyadan keyin barcha MOTOR_PIN va LED_PIN so’zlari tegishli konstantalarga almashtiriladi.
\nOddiy o’zgaruvchilardan farqli ravishda, bunday usulda konstantalar uchun mikrokontrollerning tezkor xotirasi qo’llanilmaydi (joy band qilinmaydi). Bundan tashqari, define ko’rsatmasi yordamida makro-funksiya deb ataluvchi funksiyalarni belgilashda ham qo’llaniladi. Masalan, Arduinoning sq<\/strong> (kvadrat) funksiyasi makro-funksiya bo’lib, kompilyatsiya jarayonida ko’paytmaga aylantirib olinadi.<\/div><\/div>\n
<\/span>#if, #elif, #else, #endif<\/div>
Preprotsessorga kodning ma’um qismini shart asosida qo’shib olish yoki chqarib tashlash ko’rsatmasi operatori:
\n#define TEST 1 \/\/ 1 qiymatini TEST sifatida belgilab olamiz
\n#if (TEST == 1) \/\/ “agar TEST 1 ga teng bo’lsa”
\n#define VALUE 10 \/\/ “10 qiymatini VALUE sifatida belgilab olinsin”
\n#elif (TEST == 0) \/\/ “aksincha, agar TEST 0 ga teng bo’lsa, “
\n#define VALUE 20 \/\/”20 qiymatini VALUE sifatida belgilab olinsin”
\n#else \/\/ “aksincha”
\n#define VALUE 30 \/\/ “30 qiymatini VALUE sifatida belgilab olinsin”
\n#endif \/\/ “shart oxiri”
\nMisol:
\n#define DEBUG 1
\nvoid setup() {
\n#if (DEBUG == 1)
\nSerial.begin(9600);
\nSerial.println(“Hello!”);
\n#endif
\n}<\/div><\/div>\n
<\/span>#ifdef, #ifndef<\/div>
\nPreprotsessorga kodning ma’um qismini shart asosida qo’shib olish yoki chqarib tashlash ko’rsatmasi operatori yana bir varianti.
\nMa’nosi:
\nifdef<\/strong> \u2013 “belgilab olindimi?” ifndef<\/strong> \u2013 “belgilab olinmadimi?”. Misol:
\n#define TEST \/\/ TEST ni belgilab olamiz
\n#ifdef TEST \/\/ “Agar TEST belgilab olingan bo’lsa”
\n#define VALUE 10 \/\/ “u holda VALUE ni 10 ga tenglansin”
\n#else \/\/ “aksincha” (“ya’ni yuqoridagi #define TEST buyrug’i vaqtincha izohga aylantirilgan yoki o’chirib yuborilgan bo’lsa”)
\n#define VALUE 20 \/\/ “u holda VALUE ni 20 ga tenglansin”
\n#endif \/\/ “shart oxiri”<\/div><\/div>\n
<\/span>goto<\/div>
Belgi bo’yicha kodning boshqa qismiga o’tish. Misol:
\nfor (byte r = 0; r &lt 255; r++){
\nfor (byte g = 255; g > -1; g–){
\nfor (byte b = 0; b < 255; b++){
\nif (analogRead(0)> 250){ \/\/tsikldan chiqib ketish
\ngoto belgi;
\n}
\n\/\/ \u00a0 \u00a0 turli kod
\n}
\n}
\n}
\nbelgi: \/\/ shu joyga o’tiladi
\n\/\/ kod davomi <\/div><\/div>\n
<\/span>return<\/div>
Funksiya bajarilishini to’xtatibsh va funksiya qiymatini eslab qolish operatori.<\/div><\/div>\n

if, ?, switch shartli (solishtirish) operatorlari<\/h3>\n

<\/span>if, else if, else<\/div>
Shart yoki solishtirish asosida amallarni bajarish operatori.
\n\/\/ Shartdan keyin faqat 1 ta amal bajarilganda {} belgilari shart emas:
\nif (a > b) c = 10; \/\/ “agar a b dan katta bo’lsa, c = 10 bo’lsin”
\nelse c = 20; \/\/ “aksincha, \u0441 = 20 bo’lsin”.
\n\/\/ solishtirish amali o’rniga mantiqiy o’zgaruvchini qo’llasa ham bo’ladi:
\nboolean myFlag, myFlag2;
\nif(myFlag) c = 10; \/\/”Agar myFlag = true bo’lsa c=10″
\n\/\/ murakkab shartlar:
\nif(!myflag && !myFlag2) c = 10; \/\/ “agar ikkala o’zgaruvchi qiymati ham false bo’lsa, c=10”
\n\/\/ 2 ta yoki undan ortiq amallar bajarilganda, {} belgilari ko’rsatilishi shart:
\nif (myFlag) {
\n\u0441 = 10;
\nb = c;
\n} else {
\n\u0441 = 20;
\nb = a;
\n}
\n\/\/yoki, yuqoridagi kodni qisqatrirsak:
\nif(myFlag){\u0441 = 10;\u00a0 b = c;} else {\u0441 = 20; b = a;} \/\/ham o’rinli
\nbyte buttonState;
\nif(buttonState == 1) a = 10; \/\/ “agar buttonState=1 bo’lsa a=10”
\nelse if(buttonState == 2) a = 20; \/\/ “aksincha, agar buttonState=2 bo’lsa, a=20”
\nelse a = 30; \/\/ “aksincha, a=30”<\/div><\/div>\n

<\/span>?<\/div>
Shartning qisqartirilgan ko’rinishi:
\n(shart) ? u holda : aksincha<\/strong>
\nMisol:
\n(a > b) ? c=10 : c=-20; \/\/ “agar a > b bo’lsa, u holda \u0441 = 10. Aksincha \u0441 = -20”, yoki:
\n\u0441 = (a > b) ? 10 : -20; \/\/ “agar a > b bo’lsa, u holda \u0441 = 10. Aksincha \u0441 = -20”
\nboolean flag = true;
\nSerial.println((flag) ? (“bayroq ko’tarildi”) : (“bayroq tushirildi”)); \/\/Ya’ni, agar flag=true bo’lsa, ‘bayroq ko’tarildi’ yozuvi, aksincha ‘bayroq tushirildi’ yozuvi port monitorida ko’rsatiladi<\/div><\/div>\n
<\/span>switch (case, break)<\/div>
Tanlashga asoslangan shartli operator.
\nif\/else <\/strong>operatori o’rnini bosishi mumkin.
\nMisol:
\nswitch (val){
\ncase 1: \/\/ “agar val = 1 bo’lsa kod bajarilsin”
\n\/\/ kod
\nbreak; \/\/shartdan chiqiladi
\ncase 2: \/\/ “agar val = 2 bo’lsa kod bajarilsin”
\n\/\/ kod
\nbreak; \/\/shartdan chiqiladi
\ndefault: \/\/ “agar val hech qaysi qiymatga teng bo’lmasa, kod bajarilsin”
\n\/\/ kod
\nbreak; \/\/shartdan chiqiladi
\n} \/\/shartli operator oxiri
\n\/\/ default – qo’llanishi majburiy emas
\n\/\/ break – qo’llanishi majburiy
\n\/\/yana bir misol:
\nswitch (val){
\ncase 1:
\ncase 2:
\ncase 3:
\ncase 4:
\n\/\/ “agar val = 1, 2, 3 yoki 4 bo’lsa kod bajarilsin”
\n\/\/ kod
\nbreak;
\ncase 4:
\n\/\/ “agar val = 5 bo’lsa kod bajarilsin”
\n\/\/ kod
\nbreak;
\n}<\/div><\/div>\n

for, while, do\/while takrorlash operatorlari<\/h3>\n

<\/span>for<\/div>
sanoqchi operator;
\nfor (o’zgaruvchi; shart; o’zgarish qadami)
\n\/\/Misol:
\nfor(int i = 0; i < 10; i++){\u00a0\u00a0\u00a0 \/\/ “i o’zgaruvchisi 0 dan 9 gacha 1 qadam bilan o’sganda…”
\na = i; \/\/ “a o’zgaruvchisiga i qiymati o’zlashtirilsin”
\nSerial.println(a); \/\/ “port monitoriga a ning qiymati chiqarilsin”
\n}
\n\/\/ Xuddi if\/else operatori kabi faqat 1 ta amal uchun {} shart emas:
\nfor(int i = 0; i < 10; i++)
\nSerial.println(i);
\n\/\/Yoki, 1 ta satrga sig’dirish mumkin:
\nfor(int i = 0; i < 10; i++) Serial.println(i);
\n\/\/Yana bir misol:
\nfor(;;); \/\/ to’xtovsiz takrorlanish tsikli. Undan faqat break<\/strong> yoki goto<\/strong> operatorlari yordamida chiqiladi<\/div><\/div>\n
<\/span>while<\/div>
shart asosida takrorlash operatori;
\nwhile(a< b){ \/\/ “qachonki a<b bo’lsa, quyidagi kod to’xtovsiz bajarilaversin:”
\n\/\/ kod
\n}
\n\/\/Yana bir misol:
\nwhile(true){\/\/ to’xtovsiz takrorlanish tsikli. Faqat break<\/strong> yoki goto<\/strong> operatorlari yordamida chiqiladi
\n\/\/ kod
\n}<\/div><\/div>\n
<\/span>do \/ while<\/div>
Sharti tsikl oxirida ko’rsatiladigan takrorlash operatori
\ndo {\u00a0 \/\/ “quyidagi kod bajarilaversin:”
\n\/\/ kod
\n} while(a < b); \/\/”qachonki a<b bo’lsa”
\n\/\/yuqoridagi ‘while’ operatoridan farqi shuki, kod kamida 1 marta bajarilib ulguradi \ud83d\ude42
\n<\/div><\/div>\n
<\/span>continue<\/div>
Tsiklning joriy qismidan keyingi amallarni o’tkazib yuborib, navbatdagi tsiklga o’tish<\/div><\/div>\n
<\/span>break<\/div>
Tsikldan chiqib ketish<\/div><\/div>\n

Sanash, hisoblash, solishtirish operatorlari (amallari)<\/h2>\n

<\/span>, (vergul belgisi)<\/div>
, operator hisoblanadi va quyidagi hollarda ishlatiladi:<\/p>\n